Παρασκευή, 20 Απριλίου 2018

Σεκόγια

Photo by Jonathan Irish (National Geographic)

Χθες, η Μάνα, ένα από τα σκυλάκια που ταΐζει η Ρουμπίνη στη δουλειά, εμφανίστηκε γεμάτη τσιμπούρια. Το τρομαχτικό ήταν πως 2-3 από αυτά -δεν αντεχόταν να τα μετρήσεις με ακρίβεια- ήταν μέσα στο αριστερό της μάτι. Κι ενώ την καταλυπηθήκαμε και κάθε που την κοιτούσαμε, αναφωνούσαμε: αχ, τι έπαθες! Τι έπαθες! η ίδια αντιδρούσε όπως τα υπόλοιπα 7 αδέσποτα. Λες και δεν συνέβαινε τίποτα καινούργιο, τίποτα κακό. Σκεφτόμουν, αν η Μάνα, ήταν άνθρωπος, θα είχε διαταραχθεί η συμπεριφορά της, θα απέκλινε από την κανονικότητα.
Από ποιά κανονικότητα όμως;

Αχάραγα σήμερα το πρωί, στην στάση του λεωφορείου, μας πλησίασε μια μεσήλικη άστεγη. Άλουστα μπερδεμένα μαλλιά, σκυφτό κορμί-καβούκι, βρώμικο μπουφάν, πάνινα παπούτσια, δυο κακοπαθημένες τσάντες-τι κουβαλούν οι άστεγοι; Έψαχε να πιάσει κουβέντα σαν πεινασμένη. Μπορεί νάταν στ' αλήθεια πεινασμένη, αλλά  η ανθρώπινη επαφή της έλειπε περισσότερο. Κι από τον τρόπο που χαμογελούσε σε όλους, η αγκαλιά ήταν αυτό που λαχταρούσε. Δυσκολευόμουν να την κοιτάξω. Το ένα της μάτι μισόκλειστο από κάποια μόλυνση, όπως της Μάνας. Όμως εκείνης πέρα από τη μορφή, είχε κλονιστεί η μέσα της ισορροπία. Ήταν σαφές πως κάτι είχε μετακινηθεί. Ο χόρος, ο χρόνος, μνήμες είχαν διαγραφεί και κάποιες άλλες προβάλονταν σαν τώρα. Βραχυκύκλωμα. Κι ωστόσο ήταν γλυκύτατη. Άρχισε να μου μιλάει, όπως θα μίλαγε μια μητέρα στην διπλανή της στο παγκάκι της παιδικής χαράς. Μάντευε ή προσπαθούσε με αρκετή επιτυχία να μαντέψει ποια δουλειά κάνω, πόσα παιδιά έχω, ότι πρέπει να είναι καλά παιδιά κι αυτό κυρίως μετράει. Δεν τα καταλάβαινα όλα- της λείπανε δόντια και δεν άρθρωνε σωστά, έσπευδα να συμφωνήσω όμως σε ότι κατέληγε ερωτηματικά, έσπευδα να χαμογελάσω από τύψεις που φοβόμουν να την αγκαλιάσω. Μάντευα, μπορεί κι ολότελα λάθος, πως η κανονικότητα της ζωής της διακόπηκε σε μια παιδική χαρά κι έκτοτε έχασε αυτό που εντός μας ορίζουμε κανονικό. Όχι όμως αυτό που θεωρούν οι άλλοι κανονικό. Όχι αυτό. Μπήκα στο λεωφόρειο και την εγκατέλειψα μόνη με τύψεις για την ανθρωποσιχασιά μου και προσπαθώντας να ορίσω την κανονικότητα. Χωρίς μεγάλη επιτυχία.

Τα πρωινά αποφεύγω να διαβάζω ειδήσεις. Τα κακά νέα είναι ούτως ή άλλως αναπόφευκτα. Πού και πού ρίχνω μια ματιά σ΄αυτές τις υπέροχες φωτογραφίες του Νational Geographic. Σήμερα χάζευα τα εθνικά πάρκα των ΗΠΑ κι έπεσα σ΄αυτό το συγκλονιστικό δάσος από σεκόγιες. Α, μπράβο, σκέφτηκα. Αυτό είναι το κανονικό! Αυτή η απαρέγκλιτη ευθυγράμμιση ανάμεσα στις ρίζες και στον ουρανό. Η σεκόγια είναι η κανονικότητα και το φωνάζει με το τεράστιο κορμί της. Τα σκυλιά το γνωρίζουν. Οι άνθρωποι πάλι, ιδέα δεν έχουμε.

Τετάρτη, 14 Φεβρουαρίου 2018

μια στιγμή



σήμερα αποφεύγει την άσκοπη επικοινωνία, δεν πρέπει να έχει κάποιο περισπασμό, το είχε από καιρό στοχεύσει κι αποφασίσει, κι έτσι έχει ξεκινήσει την προσπάθεια αυτή, να αναδειχτεί η βασίλισσα της μέρας στο πιο δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο, να τους αποστομώσει όλους, να τη λατρέψουν και να πέσουν στα πόδια της, και να τώρα που της δινόταν η ευκαιρία αυτή· έχει επιλέξει προσεκτικά τη μέρα,  είναι η μέρα που τα δίκτυα χτυπάνε κόκκινο, που όλος ο κόσμος ρίχνει μια ματιά στους λογαριασμούς του, ελπίζοντας ότι κάποιος θα του άφηνε μήνυμα, εικονομήνυμα, emoji, videoμήνυμα, θα του έστελνε DM, SMS, MMS, live-video, στο ίνμποξ, στο fb ή στο messenger, στο skype ή στο viber, στο messenger ή στο whatsapp, στο wechat ή στο insta ή στο google-πλας ή στο τουίτερ…
καιρό τώρα δούλευε για τη στιγμή αυτή: έχει αξιολογήσει την κατανομή και τη διασπορά των χρηστών ανά χώρα, ανά ηλικία, ανά status, ανά γλώσσα, ανά θρησκεία, έχει χαθεί σε πίνακες και ινφογκράφικς λογαριασμών, επιθυμιών, προϊόντων, καρδιών, φατσών, έχει ξεψαχνίσει την αυτοκρατορία της Γκούγκλης, έχει ξεσκονίσει το statista κι έχει βρει τα δημοφιλέστερα μπλογκς, τις επιτυχέστερες αναρτήσεις, τους διασημότερους λογαριασμούς, αυτούς με τους περισσότερους φόλουερς, έχει καταγράψει σορτάροντας τις λέξεις που είχαν χρησιμοποιήσει, αυτές που σε συνδυασμό με τις δημοφιλέστερες αναρτήσεις, μάζεψαν τα περισσότερα λάικς τον τελευταίο αιώνα, έχει ψυχανεμιστεί τι ‘κόβουν’ οι πάσει φύσεως moderators και τι προμοτάρει ο αλγόριθμος…
συνεργάστηκε με έναν χάκερ, τον είχε αφήσει να πιστέψει ότι θα έβγαιναν κιόλας, του είχε δώσει ελπίδες πως θα τα έκαναν όλα, μέσα σε λίγη-οπωσδήποτε-ώρα, αποκομμένοι από τα καλώδιά τους, date-out χωρίς έξυπνες συσκευές-τραγωδία θα ήταν, τώρα που το ξανασκεφτόταν στραβομουτσουνιάζοντας, της είχε αποκαλύψει λοιπόν κάποιες ιστοσελίδες και κάποιες συνομιλίες μεταξύ ελεγκτών κοινωνικής κυκλοφορίας, την είχε φέρει σε επαφή με κάποιον που έπαιζε στα δάχτυλα τους αλγορίθμους, εντάξει με αυτόν χρειάστηκε να παραβεί τις αρχές της, αλλά άξιζε, αφού της είχε δώσει πρόσβαση στους λογαριασμούς με τους εκατομμύρια φόλουερς, τους είχε παρακολουθήσει, τους είχε μεθοδικά αναλύσει με εξισώσεις για big data που τις είχε αντιγράψει από  προσωπικές ιστοσελίδες των developers, έχει συλλέξει κάθε πληροφορία και, παραβαίνοντας κανόνες ιδιωτικότητας και ασφάλειας, έχει μεγιστοποιήσει την πιθανότητα να πετύχει το σκοπό της,
έχει επιλέξει προσεκτικά τις λέξεις, ώστε να είναι πολιτικά ορθές, να έχουν οικουμενικότητα, να μπορεί να προβληθούν και να μοιραστούν από κάθε φυλή, δος μου τη λέξη σου πάρε το χέρι μου, της είπε κάποιος παλιός-οικουμενικός, κι αν η λέξη δημιουργούσε πρόβλημα σε κάποια γλώσσα χρησιμοποίησε σύμβολα, έχει διαλέξει τη μουσική επένδυση, έχει ακούσει και ξανακούσει τη μουσική που έστειλε η ΝASA στο διάστημα, έχει διαλέξει τα χρωματικά μοτίβα της και έχει ενσωματώσει schumann resonators, έχει οπτικοποιήσει τις περισσότερες παραμέτρους, μερόνυχτα με uploading και downloading, meta-γλωτίζοντας, μετα-δίδοντας και μετακινώντας,
έχει διαλέξει την κατάλληλη χρονική στιγμή, να πετύχει το βουδιστικό τρίγωνο: να θέλεις να πεις-να θέλει να ακούσει-να είναι η κατάλληλη στιγμή, τα τσέκαρε και τα ξανατσέκαρε όλα, από την αρχή κι από την ανάποδη, χρησιμοποιώντας μια cross-πλατφόρμα, που διαχειριζόταν data από όλα τα λειτουργικά-ex-DOS, Linux, MAC-OX, MAC-DOS, Windows, UNIX, UBUNTU, Mint, Haiku- έτσι ώστε να ανέβει ταυτόχρονα και σε όλα τα δίκτυα η τέλεια ανάρτησή της, και να υπάρχουν τα κατάλληλα smart-links να φέρνουν τα λάικς και τους φόλουερς προς αυτήν, τη μοναδική στιγμή, τη στιγμή που όλοι οι ενεργοί χρήστες θα έμπαιναν στο δίκτυό τους,
αχ μόνο να προλάβαινε…

Πέμπτη, 28 Δεκεμβρίου 2017

Περαστικοί

Έτυχε κι αυτές τις μέρες που ήμασταν όλοι μαζί, κόλλησαν τ’ αγόρια ίωση. Πρώτα ο μικρός, μετά ο καλός μου, στο τέλος ο όμορφος, ένας-ένας, με γκούχου-γκούχου και πυρετό, ήρθαν και χουχούλιασαν στον καναπέ, κουρασμένοι, μισό-έως πλήρως κοιμισμένοι.
Επιτέλους! Είχα το τηλεκοντρόλ στα χέρια μου κι ερήμην αντιδράσεων, το δικαίωμα να διαλέξω ταινία χωρίς διαπραγμάτευση με τους θεσμούς! Αχά!
Ξεκίνησα να ψάχνω τις βραβευμένες με όσκαρ. Με εντυπωσίασα λίγο, τις έχω δει όλες. Αναρωτήθηκα αν κάποια από αυτές λαχταρούσα να την ξαναδώ. Και να που η συγκεκριμένη έκανε μπλινκ-μπλινκ.



Κι έτσι, 32 χρόνια μετά, νάμαι να βλέπω το «Πέρα από την Αφρική» μόλις για δεύτερη φορά, που τόσα χρόνια μετά, λογίζεται και σαν πρώτη φορά. Θυμάμαι πως τότε το έργο αυτό το ’χα λατρέψει. Το  ΄χα δει σε έναν κινηματογράφο που νόμιζα πως είχε πια πεθάνει, στο Τριανόν, όμως όχι, υπάρχει ακόμα. Τι καλά που άλλη μια βεβαιότητα διαψεύστηκε!
Το ερώτημα τώρα ήταν: είχε δίκιο άραγε η πιτσιρίκα που ήμουν; Κι αν ήταν από αυτές τις ταινίες που κακογερνάνε;

Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

Ψυχή και Σώμα


Δύο ελάφια, ένα αρσενικό κι ένα θηλυκό, σε ένα χιονισμένο δάσος, κι η κάμερα από το αμόλυντο κατάλευκο τοπίο μας μεταφέρει στον αποστειρωμένο χώρο ενός σύγχρονου σφαγείου· οι αγελάδες και τα μοσχάρια μπροστά σε μοντέρνες λαιμητόμους, είναι ανώδυνος ο θάνατος; Με έναν ελιγμό και σαφήνεια η σκηνοθέτιδα Enyedi Ildikó, μας θέτει και τους πρώτους προβληματισμούς, εξαντλείται η τρυφερότητα για τα ελεύθερα ελάφια μπροστά στη γραμμή παραγωγής του κρέατος-συστατικό της διατροφής μας; Δεν μένει εκεί όμως, ένα πλέγμα ανθρωπίνων σχέσεων εντός κι εκτός του χώρου του σφαγείου, έρχεται να μας καθηλώσει για ένα δίωρο, ενώ σε κάθε στιγμή φωτίζονται οι απαραίτητες πτυχές του δικού της σεναρίου. Πρόκειται για την ιστορία ενός μοναχικού άνδρα και μιας απροσπέλαστης γυναίκας που βρίσκονται κάθε βράδυ κι ερήμην τους, στην αρχή, σε ένα όνειρο που μοιράζονται κοινό. Γύρω από την πρωτότυπη ιδέα, ο έρωτας κι ο ερωτισμός, ένα αστυνομικό περιστατικό, οι λεπτές ισορροπίες, η ψυχ-ανάλυση, η αναζήτηση της αξιοπρέπειας, θα στήσουν ένα γαϊτανάκι εξελίξεων, με τα χειρουργικής ακρίβειας πλάνα, είτε πρόκειται για το σφαγείο, είτε πρόκειται για τους ανθρώπους του εργοστασίου, είτε πρόκειται για τους πρωταγωνιστές που καταλαμβάνουν σιγά-σιγά την κινηματογραφική αφήγηση.
Ο παραπληγικός κι αποτραβηγμένος από τη δράση CEO του σφαγείου θα συναντήσει-πρώτα με το βλέμμα-την καινούργια διευθύντρια Ποιοτικού ελέγχου, που θα παλέψει με το αυτιστικό σύνδρομό της-Asperger; για να τον κερδίσει, αφού καταφέρει να ερωτευτεί με τον τρόπο που οι εμείς οι 'κανονικοί' ερωτευόμαστε. Οι άνθρωποι με ιδιαιτερότητες προβάλλουν, οι άνθρωποι οι καθημερινοί πλαισιώνουν, και σε λάιτμοτιβ το όνειρο με τα ελάφια, ίσα-ίσα για την ανάγκη του σεναρίου· εμείς ή η μοίρα πλέκει εντέλει τις ιστορίες;
Μια ταινία-ακρόαση των ανθρώπινων ή ζωικών συναισθημάτων και ενστίκτων, μια ταινία για τις ανθρώπινες αδυναμίες και συνήθειες, για τις εργασιακές ισορροπίες και τα καθήκοντα, για τον έρωτα και το θάνατο, όπως τα αντιλαμβάνονται οι δύο 'κοινωνικά' περιθωριακοί.
Μπορούν δυο άνθρωποι να συναντιούνται μέσα από/στα όνειρά τους; μπορούν δύο άνθρωποι να βλέπουν το ίδιο όνειρο; μπορούν οι άνθρωποι να μοιράζονται ένα/το ίδιο όνειρο; το ερώτημα μένει αναπάντητο ο θεατής εγκαταλείπει την αίθουσα με μια συγκρατημένη, αλλά γλυκιά αισιοδοξία, ενώ η σκηνοθέτιδα με τις πινελιές μαγικού ρομαντισμού περιθάλπει τις πληγές της σύγχρονης ζωής μας, μοναξιά, απομόνωση, εγκατάλειψη, προβάλλει τους ηθικούς ενδοιασμούς των-οιονεί-προηγμένων κοινωνιών, έχουν ψυχή τα ζώα που τρώμε; και καταφέρνει με σασπένς, σκληρό χιούμορ, απροκάλυπτη ειλικρίνεια και σταγόνες ρομαντισμού, να κορυφώσει ένα δράμα που απέρχεται απροσδόκητα τρυφερά· και το κοινό όνειρο των πρωταγωνιστών να χάνεται από τη στιγμή που αυτό-επιβεβαιώνεται.

Κάτι περισσότερο από μια ταινία για το σώμα και την ψυχή, ο Ουγγρικός κινηματογράφος (μαζί με το Σαούλ και το Λευκό θεό) στα καλύτερά του.

Η Ψυχή και το Σώμα [on Body and Soul, Teströl és lélekröl], κέρδισε την Χρυσή Άρκτο στο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Βερολίνου 2017.